Εισαγωγή στους Υπολογιστές Βασικά χαρακτηριστικά

Εισαγωγή στα συστήματα αρχείων

"There are 10 kinds of people in the world, those that understand binary and those that don't."

Τα αρχεία κάθε χρήστη, όπως και τα αρχεία του συστήματος, όπως έχουμε ξαναπεί, είναι μικρά κομμάτια δεδομένων, που βρίσκονται μέσα σε φακέλους. Το άνοιγμα ή το κλείσιμο ενός αρχείου, η μεταφορά του, η αντιγραφή του ή το σβήσιμο του, είναι μερικές από τις βασικές εντολές ενός λειτουργικού συστήματος. Σε παλιότερα λειτουργικά συστήματα, τέτοιες λειτουργίες μπορούσαν να υποστηριχθούν μόνο μέσα από την γραμμή εντολών. Πλέον τα καινούργια λειτουργικά συστήματα χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγω προγράμματα "File Managers", ή προγράμματα διαχείρισης αρχείων σε ελεύθερη μετάφραση, για να κάνουν διαχείριση των αρχείων τους

Τα αρχεία κάθε συστήματος είναι τοποθετημένα σε δενδροειδή μορφή. Με το όρο δενδροειδή εννοούμαι την μορφή που έχουν τα κλαδιά ενός δέντρου. Δηλαδή ξεκινώντας από έναν βασικό κορμό προχωράμε με συνεχείς διακλαδώσεις προς τα άκρα που είναι directories που έχουνε μόνο αρχεία μέσα. Εάν μπορούσαμε να πάρουμε μια άκρη από ένα κλαδί και να την διατρέξουμε ως το τέλος σίγουρα θα καταλήγαμε στον κορμό του δέντρου ανεξαρτήτως κλαδιού. Κάθε φορά που ανοίγουμε έναν φάκελο πηγαίνουμε όλο και πιο βαθιά στα περιεχόμενα του, αλλά πάντα εάν γυρίσουμε πίσω θα φτάσουμε στην αρχή του δέντρου. Στο Linux η αρχή του δέντρου είναι το directory / που λέγεται root directory και το όνομα του προέρχεται ακριβώς από της ρίζες του δέντρου. Στα Windows το αρχικό directory είναι το όνομα του φυσικού δίσκου που περιέχει τα δεδομένα, συνήθως το C:\. Ακόμα και τα αρχεία που βλέπεται εσείς στην επιφάνεια εργασίας είναι απλώς σύνδεσμοι με τα πραγματικά αρχεία που βρίσκονται στο C:\.

Directory Tree

Το κάθε directory του συστήματος μας έχει σχέση με το αρχικό directory. Έτσι ας υποθέσουμε ότι έχουμε στην περιοχή μας ένα αρχείο που λέγεται test και έστω το αρχείο υπάρχει στην τοποθεσία /home/test για το Linux ή C:\>home>test για τα Windows. Αυτό σημαίνει ότι απλούστατα βρίσκονται μέσα στο directory home που βρίσκεται μέσα στο root directory / ή βρίσκεται μέσα στο φάκελο home που βρίσκεται μέσα στο δίσκο C:\ αντίστοιχα.

Η πλήρης τοποθεσία για το που βρίσκεται το κάθε αρχείο, π.χ. /home/test λέγεται path και εάν την γνωρίζουμε μπορούμε να βρούμε τα αρχεία μας πάρα πολύ γρήγορα.

Ας δούμε όμως ξεχωριστά τους File Managers του κάθε λειτουργικού και πώς μπορούμε να τους χρησιμοποιήσουμε εύκολα και γρήγορα για να κάνουμε τις πιο βασικές δουλείες μας.

Για να μην μπερδεύεστε οι φάκελοι και τα directories είναι το ίδιο πράγμα. Συνήθως όμως χρησιμοποιούμε το όνομα directory όταν χρησιμοποιούμε terminal και το όνομα φάκελος όταν χρησιμοποιούμε File Manager.

Linux

Linux File Manager

Το βασικό File Manager του Linux λέγετε Konqueror. Μέσα από αυτό μπορείτε να δείτε τα αρχεία που υπάρχουνε στο directory (φάκελο) που βρίσκεστε. Ανάλογα με το είδος του αρχείου ο Konqueror εμφανίζει και ένα διαφορετικό εικονίδιο. Η διαδικασία χρησιμοποίησης ενός File Manager είναι ακριβώς όπως και τον υπολοίπων προγραμμάτων που λειτουργούν κάτω από ένα GUI. Με το αριστερό κουμπί του ποντικιού επιλέγουμε, με διπλό κλικ ανοίγουμε και με το δεξί κουμπί εμφανίζουμε οι επιλογές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Οι περισσότεροι File Managers χρησιμοποιούν ένα βασικό χαρακτηριστικό που προέρχεται από το λειτουργικό σύστημα τον Windows. Το γνωστό drag & drop, δηλαδή την επιλογή ενός αρχείου και το τράβηγμα του σε ένα άλλο παράθυρο File Manager με σκοπό την αντιγραφή. Ένα βασικό πράγμα που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας κάθε φορά που χρησιμοποιούμαι ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι ότι φτιάχτηκε με σκοπό την ευκολία του χρήστη. Έτσι οι απλές και βασικές λειτουργίες που μπορεί ένας χρήστης να επιτελέσει θα πρέπει να γίνονται με πολύ απλό τρόπο. Στο κάτω κάτω της γραφής εάν δεν γινόντουσαν απλά τα πράγματα γιατί να χρησιμοποιούσαμε τέτοια προγράμματα.

Με μια πρώτη ματιά μπορούμε να δούμε δύο βασικά στοιχεία. Το πρώτο είναι η γραμμή εντολών στο πάνω μέρος και το δεύτερο είναι τα εικονίδια για τα αρχεία και τους φακέλους. Από την γραμμή εντολών μπορείτε να φτιάξετε έναν καινούργιο φάκελο, να αντιγράψετε ή να μετακινήσετε ένα αρχείο ή φάκελο. Όπως παρατηρείτε τα εικονίδια προσπαθούν να μας δείξουνε τι είδος αρχεία υπάρχουνε μέσα στο προσωπικό μας χώρο. Εύκολα μπορούμε να ξεχωρίσουμε τι είναι φάκελος, τι είναι εικόνα και τι είναι αρχείο μουσικής.

Μια και μας δίνεται η ευκαιρία ας πούμε και λίγα πράγματα για το τι είναι file extension ή κατάληξη αρχείου. Όπως βλέπετε μια εικόνα έχει κατάληξη .jpg ενώ ένα αρχείο μουσικής έχει .mp3. Αυτό προφανώς γίνεται για να καταλαβαίνουμε με μια ματιά τι είδος αρχείου είναι το καθένα. Υπάρχουνε πάρα πολλά file extensions με πιο γνωστά τα αρχεία κειμένου που τελειώνουν σε .doc εάν είναι φτιαγμένα με το Office ή σε .txt εάν είναι φτιαγμένα με ένα απλό editor. Τα αρχεία .jpg ή .gif που είναι εικόνες. Τα .mpg, .avi, .mov που είναι αρχεία video, τα .zip που είναι αρχεία συμπιεσμένα με τον αλγόριθμο zip για να πιάνουν λιγότερο χώρο. Τέλος τα αρχεία .mp3 ή .wav που είναι αρχεία μουσικής, π.χ. όλα τα cd μουσικής περιέχουν κομμάτια σε .wav.

Εάν κάνετε δεξί κλικ σε κάποιο εικονίδιο θα εμφανιστεί ένα μενού εντολών που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε επίσης για να ανοίξετε αρχεία, να αντιγράψετε να μετακινήσετε, να αλλάξετε όνομα ή να σβήσετε.

Κάτω αριστερά μπορείτε να δείτε, το όνομα του χρήστη και ταυτόχρονα το parent directory δηλαδή την προσωπική περιοχή του που περιέχει τα αρχεία. Σε περίπτωση που θέλετε να βρεθείτε σε ένα directory πιο πίσω αρκεί να πατήσετε με το ποντίκι πάνω στο όνομα και μία επιλογή με τα προηγούμενα directories θα εμφανιστεί.

Windows

Windows XP Window Manager

Ο Windows Explorer όπως ονομάζεται ο File Manager των Windows είναι ένα πρόγραμμα που οι προγραμματιστές της Microsoft βελτιώνουν τα τελευταία 10 χρόνια προσπαθώντας να δημιουργήσουν ένα αποτέλεσμα που να συνδυάζει την ευκολία και την καλή χρηστικότητα. Έτσι όπως ακριβώς και ο Konqueror, εκτός από File Manager ο Explorer είναι και Web Browser αλλά και Ftp Client. Κάθε φορά που επιλέγετε ένα αρχείο μέσα στο Windows Explorer στα αριστερά σας μπορείτε να δείτε πληροφορίες για το αρχείο αλλά ταυτόχρονα και πιθανές λειτουργίες που θα θέλετε να επιτελέσετε. Και εδώ ισχύει ο συνδυασμός , αριστερό κλικ επιλογή, διπλό κλικ άνοιγμα, δεξί κλικ λίστα επιλογών.

Με τα τρία βελάκια στην μπάρα μπορείτε να περιηγηθείτε πάρα πολύ εύκολα στους διαφόρους φακέλους του υπολογιστή σας. Φυσικά όπως φαίνεται και από τα εικονίδια μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το βέλος που δείχνει πίσω για να γυρίσετε στο προηγούμενο directory που βρισκόσασταν η το βελάκι που δείχνει μπροστά για να πάλι στο ίδιο directory που ήσασταν. Το βελάκι που δείχνει πάνω σας πηγαίνει πάντα στο προηγούμενο directory του δέντρου. Ο Windows Explorer σας δίνει την επιλογή να ψάξετε γρήγορα και απλά για ένα αρχείο που θέλετε μέσα στον υπολογιστή σας, μέσω της επιλογής search.

Επίσης μέσω του μενού που υπάρχει στο πάνω μέρος του παραθύρου, μπορείτε να φτιάξετε ένα φάκελο πηγαίνοντας στο File και διαλέγοντας New και μετά Folder.

Εάν δοκιμάσετε να δημιουργήσετε ένα καινούργιο φάκελο στο πάνω από το directory C:\ ο υπολογιστής δεν θα σας εμφανίσει την επιλογή New>Folder. Αυτό συμβαίνει γιατί όπως τονίσαμε και στην αρχή του κεφαλαίου το directory C:\ είναι το πρώτο directory του συστήματος και όλα πρέπει να βρίσκονται κάτω από αυτό.